POWIAT SŁUPSKI

USTKA (niemieckie STOLPMÜNDE)
Dane ogólne
Miasto położone przy ujściu rzeki Słupi do Morza Bałtyckiego, na Wybrzeżu Słowińskim. Znana miejscowość letniskowa i uzdrowiskowa, a także portowa - port rybacki i niewielki port przeładunkowy. Ludność: 17.200 (I kwartał 2002 roku) - w sezonie liczba mieszkańców powiększa się kilkakrotnie. Kod pocztowy: 76-270 Stacja PKP. Zapisy dawnych nazw: Vzt (1186), Vuska (1535), Wusko, Ujść, Ujście (do 1831), Wuść. Jest to nazwa topograficzna związana z położeniem miasta; nazwa niemiecka była kalką nazwy polskiej. Odległość od Słupska: 18 km Uzdrowisko klimatyczno-balneologiczne (solanka i borowina), kąpielisko morskie i ośrodek wypoczynkowy. Leczy się tu choroby narządów ruchu i reumatyczne, niedokrwienie serca, choroby tarczycy. Sanatoria, zakład przyrodoleczniczy, liczne ośrodki wczasowe i kolonijne, turystyczna baza noclegowa.
Historia
Stara rybacka osada kaszubska, była od 1335 do 1900 roku portem i osiedlem targowym kupców słupskich, bowiem miasto Słupsk zakupiło od miejscowych rycerzy ziemie nad Słupią, od Słupska do ujścia rzeki. Szczególny rozwój portu przypada na lata 1356-1476. W okresie tym Słupsk poprzez port ustecki utrzymywał szerokie kontakty handlowe, np. z Darłowem, Kołobrzegiem, Szczecinem, Gdańskiem, Elblągiem, a także portami Flandrii, Holandii i Anglii. W okresie korzystnej koniunktury gospodarczej (lata 1358-1600) przez port ustecki przewijało się rocznie około 100 statków. Po zawarciu pokoju westfalskiego (1648) i przejęciu władzy przez księcia brandenburskiego Fryderyka Wilhelma port w Ustce zaczął podupadać. Przyczyniły się do tego także silne sztormy (np. w 1643 roku) oraz pożar w 1719 roku. Pewne ożywienie nastąpiło dopiero w II połowie XVIII i na początku XIX wieku. Odbudowano port i nabrzeża. Rozbudowa połączeń komunikacyjnych w XIX wieku wpłynęła na dalszy rozwój Ustki i jej popularność jako miejscowości uzdrowiskowej i wypoczynkowej. 1310 rok - pierwsze wzmianki. Dotyczą one nadania przez margrabiów brandenburskich, Waldemara i Jana, lokacji osadzie Słupsk oraz prawa wolnej od cła i opłat żeglugi na rzece Słupi od miasta w dół do morza. 1317 rok - odebranie Brandenburczykom tych ziem przez księcia Warcisława IV. Ustka należała do Pomorza Zachodniego do 1648 roku. 1335 rok - Ustka została sprzedana Słupskowi i od tej pory jest ściśle związana ze Słupskiem, dla którego była portem morskim. Od tego momentu zaznacza się duży rozwój miasta. Wybudowano port oraz rozwinięto handel. Od 1382 roku Ustka należała do Hanzy. XVII wiek - zniszczenia w wyniku wojen szwedzkich. W tym czasie flota słupskich kupców liczy 27 statków. 1623 rok - mieszkańcy Ustki podnieśli bunt przeciwko hegemonii Słupska. Od 1653 roku pod panowaniem Brandenburgii, dzieliła losy polityczne Pomorza Zachodniego. II połowa XVIII wieku - początki przemysłu stoczniowego. 1831 rok - port przejęty został przez władze pruskie. 1832 rok - przybywają pierwsi wczasowicze. 1835 rok - oddano do użytku drogę Ustka-Słupsk i Ustka-Darłowo. 1870 rok - powstaje Towarzystwo Kąpielowe. 1878 rok - miasto połączone jest węzłem kolejowym ze Słupskiem, co wpłynęło na rozwój portu i kąpieliska. 1900 rok - likwidacja ostatnich praw Słupska do Ustki i uzyskanie przez nią samodzielności. Było to korzystne zarówno dla rozwoju portu, jaki i miasta. Nastąpiła rozbudowa oraz ożywienie gospodarcze Ustki, czego dowodem było zwiększanie się liczby ludności. 1911 rok - połączenie kolejowe ze Sławnem. 1935 rok - Ustka otrzymuje prawa miejskie (liczy wówczas około 5 tysięcy mieszkańców). 1945 rok - miasto i port uległy minimalnym zniszczeniom. luty 1945 roku - pod Ustką zatopiono olbrzymiego transportowca „Steubena” - katastrofa pod Ustką. Od 1974 roku uzdrowisko. Nieistniejący już wiatrak holender w około 1904 roku - obrotowa kopulasta głowica już wtedy miała zdemontowane śmigi a więc wiatrak był nieczynny.
Zabytki
Kościół neogotycki wzniesiony na miejscu starszego obiektu w 1882 roku z wyposażeniem barokowym z dawnej świątyni - między innymi epitafium Hanka Kalffa. Latarnia morska neogotycka, wybudowana w 1871 roku. Wieńczy ją biały balkon z wiatromierzem. Można na nią wejść. Obok radiolatarnia. Port - najstarszy dokument mówiący o porcie w tym miejscu pochodzi z 1310 roku. Przez kilka wieków korzystali z niego przede wszystkim kupcy ze Słupska. Utrzymanie żeglowności wymagało nieustannych wysiłków i inwestycji. Silny prąd morski, który niesie piasek wzdłuż wybrzeża z zachodu na wschód, często powodował zmiany ukształtowania dna. Na nabrzeżu portowym stare magazyny z czerwonej cegły (spichlerz z końca XIX wieku), elewatory zbożowe, domki rybackie. Około 2 km na południe od Ustki rezerwat leśny „Buczyna nad Słupią”. Na wschód i zachód od Ustki pasy krajobrazu chronionego.