POWIAT SŁUPSKI

PARKI
Park - teren służący celom rekreacyjnym z dużą ilością flory, obsadzony drzewami. W miastach ma charakter dużego, swobodnie ukształtowanego ogrodu z alejami spacerowymi. Moda na angielskie założenia krajobrazowe pojawiła się w pierwszej połowie XVII wieku. Powiat słupski znajduje się w czołówce krajowej zarówno pod względem liczby parków, jak i zajmowanej przez nie powierzchni. Parki wiejskie zakładano już od połowy XVIII wieku w obrębie dworów należących do wielkich rodów niemieckich. Na ogół reprezentują one styl naturalistyczny, krajobrazowy, charakterystyczny dla tego okresu. Te enklawy zieleni zapewniały izolację od reszty wsi, od zabudowań gospodarczych, tworzyły wokół rezydencji swoisty mikroklimat, chroniąc głównie przed wiatrami. Zakładanie parków było tak powszechne, że większość majątków ziemskich je posiadała. Wykorzystywano istniejące już kompleksy leśne, stąd zachowały się do dzisiaj fragmenty starodrzewów bukowych (np. Święcichowo w gm. Damnica) lub dębowych. Układ parków uwarunkowany był często konfiguracją terenu oraz istnieniem naturalnych zbiorników i cieków wodnych. W parkach zakładanych na zalesionym terenie przekształcano miejscowy drzewostan, odpowiednio go przerzedzając i uzupełniając zarówno o drzewa, krzewy, jak i rośliny zielne. Proces dewastacji wielu parków rozpoczął się w latach 50-tych XX wieku, kiedy reforma rolna wyłączyła je z akcji uwłaszczenia. Wiele dworów przekazano w użytkowanie państwowym gospodarstwom rolnym (PGR), placówkom służby zdrowia, radom narodowym, rzadko jednak były należycie utrzymywane. Wiele parków przegrodzono tworząc ogrody warzywne, budowano w nich magazyny, pomieszczenia dla inwentarza, kuźnie, piwnice do przechowywania ziemiopłodów itp. Dopiero w latach 70-tych XX wieku zwrócono szczególną uwagę na potrzebę konserwacji założeń parkowych. Z tego okresu pochodzi wiele inwentaryzacji zlecanych i finansowanych przez wojewódzkich konserwatorów zabytków i konserwatorów przyrody. Pod koniec lat 90-tych, w wyniku transformacji ustrojowej, część parków została sprzedana, głównie prywatnym właścicielom lub firmom. Obecnie wiele parków wymaga interwencji konserwatorskiej. Parki stanowią cenne źródło informacji na temat historii dworów i ich właścicieli, synantropizacji szaty roślinnej, wędrówek roślin i ochrony przyrody.
Flora
W parkach zachowało się wiele imponujących rozmiarami drzew rodzimych i obcego pochodzenia, często uznanych za pomniki przyrody. Do nich należą: - jesiony wyniosłe Fraxinus excelsior w parku w Zimowiskach (gm. Ustka) o obwodzie 750 cm. - dęby szypułkowe (Quercus robur), m.in. w Wolinii w gm. Główczyce o obwodzie 600 cm. - buki pospolite (Fagus sylvatica) w Wykosowie w gm. Główczyce o obwodzie 510 cm, w Święcichowie w gm. Damnica o obwodzie 420 cm. Do rzadkich drzew należą: - tulipanowiec amerykański (Liriodendron tulipifera). Ma charakterystyczne lirowate liście i kwiaty łudząco przypominające kwiat tulipana - Lubuczewo w gm. Słupsk o obwodzie 300 cm. - iłorząb dwuklapowy (Gingko biloba) pochodzi z prowincji Zhejiang we wschodnich Chinach. Od XI wieku uprawiany również w Korei i Japonii, sadzony przy pałacach, świątyniach i klasztorach buddyjskich i taoistycznych. W parku w Budowie w gm. Dębnica Kaszubska rosną dwa drzewa, okaz ♀ osiąga 220 cm, okaz ♂ ma 200 cm obwodu. - skrzydłorzech kaukaski Pterocarya fraxinifolia różni się od orzechów i orzeszników przede wszystkim owocami - drobnymi oskrzydlonymi orzeszkami, zebranymi w długich i wąskich, zwisających owocostanach. W parkach w Głuszynie i Górzynie w gm. Główczyce osiągnął odpowiednio 270 i 260 cm obwodu. Okazałe drzewo o dziewięciu odnogach rośnie w parku w Sycewicach w gm. Kobylnica. Oprócz ciekawych i interesujących okazów dendroflory, na terenie parków występują gatunki zielne objęte ochroną prawną i rzadkie w skali kraju. Do pierwszej kategorii należy niewątpliwie lilia złotogłów Lilium martagon. W parku w Zaleskich w gm. Ustka notowano bogate stanowiska (po kilkadziesiąt okazów na m2). Do drugiej kategorii należy smotrawa okazała Telekia speciosa. Jej naturalne stanowiska występują w Bieszczadach oraz na Dolnym Śląsku, gdzie występuje jako roślina zarośli i zrębów leśnych oraz brzegów potoków. Jest ozdobną byliną parkową, bardzo rzadko występującą w Polsce. Masowo występuje w parkach w Domaradzu w gm. Damnica i w Warcinie w gm. Kępice. Barcino (gm. Kępice) Biesowice (gm. Kępice) Bobrowniki (gm. Damnica) Borzęcino (gm. Dębnica Kaszubska) Budowo (gm. Dębnica Kaszubska) Bukówka (gm. Słupsk) Cecenowo (gm. Główczyce) Ciemino (gm. Główczyce) Czerwieniec (gm. Potęgowo) Damnica (gm. Damnica) Darżyno (gm. Potęgowo) Dębnica Kaszubska (gm. Dębnica Kaszubska) Dobrzęcino (gm. Kobylnica) Domarzadz (gm. Damnica) Duninowo (gm. Ustka) Gać (gm. Słupsk) Gąbino (gm. Ustka) Główczyce (gm. Główczyce) Głuszynko (gm. Potęgowo) Głuszyno (gm. Potęgowo) Górzyno (gm. Główczyce) Grapice (gm. Potęgowo) Grąbkowo (gm. Potęgowo) Grąsino dwór (gm. Słupsk) Jawory (gm. Dębnica Kaszubska) Jezierzyce (gm. Słupsk) Karzcino (gm. Słupsk) Karznica (gm. Potęgowo) Karżniczka (gm. Damnica) Komnino (gm. Smołdzino) Kończewo (gm. Kobylnica) Kotłowo (gm. Kępice) Kotowo (gm. Dębnica Kaszubska) Krępa Słupska (gm. Słupsk) Krzynia (gm. Dębnica Kaszubska) Krzywań (gm. Dębnica Kaszubska) Kukowo (gm. Słupsk) Kwakowo (gm. Kobylnica) Lubuczewo pałac (gm. Słupsk) Łabiszewo (gm. Dębnica Kaszubska) Łosino (gm. Kobylnica) Łupawa (gm. Potęgowo) Machowinko (gm. Ustka) Machowino (gm. Ustka) Malczkowo (gm. Potęgowo) Mianowice (gm. Damnica) Motarzyno (gm. Dębnica Kaszubska) Mzdowo (gm. Kępice) Niepoględzie (gm. Dębnica Kaszubska) Niestkowo (gm. Ustka) Objazda (gm. Ustka) Obłęże (gm. Kępice) Płocko (gm. Kępice) Poganice (gm. Potęgowo) Przytocko (gm. Kępice) Redzikowo (gm. Słupsk) Rogawica (gm. Słupsk) Rumsko (gm. Główczyce) Runowo (gm. Potęgowo) Rzechcino (gm. Potęgowo) Sąborze (gm. Damnica) Skórowo (gm. Potęgowo) Skórzyno (gm. Główczyce) Smołdzino (gm. Smołdzino) Strzelino (gm. Słupsk) Sycewice (gm. Kobylnica) - nie istnieje Szczypkowice (gm. Główczyce) Ścięgnica (gm. Kobylnica) Święcichowo (gm. Damnica) Warblewo (gm. Słupsk) Warcino (gm. Kępice) Wielka Wieś (gm. Główczyce) Wielogłowy (gm. Damnica) Wykosowo (gm. Główczyce) Wytowno (gm. Ustka) Zagórki (gm. Kobylnica) Zajączkowo (gm. Kobylnica) Zbyszewo (gm. Kobylnica) Żelazo (gm. Smołdzino) Żelki (gm. Kobylnica) Żoruchowo (gm. Główczyce)