ŁUPAWA / LUPOW
Pałac / Schloss Canitz

Powstanie i historia
Projekt
Konstrukcja
Wyposażenie

1900

1909

1937

1937 - skrzydło główne od tyłu

1943

Skrzydło główne

Skrzydło boczne



1973 - skrzydło główne

1973 - skrzydło boczne

ruina pałacu - koniec lat 70-tych XX wieku
Powstanie i historia

Pałac Canitz był jedną z najstarszych siedzib dworskich w powiecie słupskim.
1618/1648 - podczas wojny trzydziestoletniej stojący na miejscu pałacu XVI-wieczny zamek został zrujnowany.
Między 1683 a 1890 rokiem Joachim Ernest von Grumbkow na miejscu ruiny zamku, wybudował swoją siedzibę - dwuskrzydłowy pałac.
W I fazie, mającej miejsce w końcu XVII wieku, obok korpusu głównego powstała niewielka budowla bocznego skrzydła - oddalonego od głównego o około 7 metrów - o nieznanej formie zewnętrznej. Wzniesiony w tym samym czasie korpus, został wybudowany od jednego rzutu, o czym świadczyła zgodność układu piwnic z rzutem parteru i I piętra. Jedynym elementem architektonicznym dodanym tu później, był ryzalit tak od strony południowej jak i północnej.
W II etapie, najprawdopodobniej w l poł. XVIII w., skrzydło boczne zostało rozbudowane i połączone z głównym, w którego południowo-wschodnim narożniku wykuto otwór drzwiowy. Zewnętrzna bryła skrzydła bocznego otrzymała kształt zbliżony do obecnego - bez alkierza z południowej strony, powstałego w XIX wieku, w czasie, gdy cały ten budynek dość mocno przebudowano, zniekształcając szczególnie układ wnętrz w części południowej.
1946 rok - gospodarstwo i pałac przejęło Państwowe Gospodarstwo Rolne. Użytkowany był przez PGR Malczkowo z siedzibą w Łupawie.
1976 rok - obiekt był opuszczony.
lata 1983-1984 - obiekt był w kompletnej ruinie.
Przypuszczalnie w pałacu tym nocował Napoleon, kiedy maszerował z wojskami na Moskwę.
Projekt

Skrzydło główne na planie prostokąta (26,28 m x 15,56 m), dwukondygnacyjne o symetrycznie rozwiązanych elewacjach, krytych potężnym dachem czterospadowym o dwóch narożnych kominach. Fasada południowa - od strony dziedzińca - była pierwotnie bez ryzalitu, podobnie jak elewacja równoległa - północna czyli ogrodowa.
We wnętrzu zrealizowano dwutraktowe założenie z reprezentacyjnym hallem i klatką schodową na osi traktu frontowego. Po bokach hallu usytuowano po jednym pomieszczeniu. W trakcie ogrodowym pokoje ulokowano podobnie, z tym, że wschodni pokój narożny został podzielony na trzy, z których dwa przy ścianie zewnętrznej miały kształt małych, kwadratowych pomieszczeń. Całość skomunikowana była amfiladowo, z przejściami usytuowanymi tuż przy murach obwodowych. Na piętrze układ analogiczny - jedynie przejście z hallu do pomieszczenia przeciwległego, zostało przesunięte z osi w stronę wschodnią.
Skrzydło boczne na planie prostokąta, parterowe. Formy tego skrzydła łącznie z dachem były wielokrotnie przebudowywane.
Zrealizowany układ przestrzenny skrzydła głównego cechowała duża symetryczność i brak poza hallem większych dominant, a więc zrównoważono rangę poszczególnych pomieszczeń, a także kondygnacji. Boczne skrzydło pełniło funkcje gospodarcze, a pokoje w skrzydle głównym pełniły rolę wyłącznie mieszkalno-reprezentacyjne.
Zarówno pozbawiona ozdób, bryła pałacu jak i prosty, lecz konsekwentny układ jego wnętrz utrzymane były w konwencji typowej dla XVII-wiecznej siedziby magnackiej o wyraźnie francusko-holenderskiej proweniencji.
Konstrukcja

Pałac murowany z cegły. Piwnice wzniesiono z dużych głazów kamiennych połączonych z cegłą.
Wyposażenie

Łącznie ze zrealizowaną w końcu XVII wieku budowlą, powstała też część jego wyposażenia, do którego w pierwszym rzędzie należy zaliczyć klatkę schodową.
Schody zbudowane były z drewna dębowego, malowanego pierwotnie na kolor jasno-beżowy. Była to klatka monumentalna - jak na tak niewielkie założenie i bardzo reprezentacyjna z trzema biegami, z których dwa ramiona usytuowane przy ścianach bocznych hallu prowadziły do jednego sumującego ruch od wysokości podestu do poziomu I piętra, skąd w sposób analogiczny można było przejść na strych. Słupki kończące biegi a także tralki były rzeźbione girlandami owocowymi i liśćmi akantu, natomiast słupy podtrzymujące główny bieg, podbitki, poręcze i stopnie były bogato profilowane.
Dekoracje sufitu - elipsoidalne lub koliste plafony były wyodrębnione od sufitu grubymi taśmami i wzbogacone rzędami perełek postarzających zarysy zgeometryzowanych pól o identycznym jak w hallu profilowaniu. Znajdowały się one we wszystkich wnętrzach skrzydła głównego.
Ornamentyka była bogatsza na parterze i charakteryzowała się punktowym sytuowaniem poszczególnych motywów takich jak: liście akantu, girlandy z owoców i kwiatów oraz skrzyżowane gałązki lauru i palmy. Trzy główki putt (postać chłopczyka), wzbogacające ornamenty roślinne, usytuowane w dwóch pokojach parteru w trakcie frontowym i w odpowiednim pokoju na I piętrze, różnią się zdecydowanie formą typu i plastycznego opracowania, wskazując tym samym na odrębny czas powstania lub innych wykonawców.
Kominki barokowo-rokokowe.
Drewniana tarcza zegarowa zamieszczona w skrzydle bocznym.

Skrzydło główne parter - pokój płd-wsch 1973

Skrzydło główne parter - pokój pn-zach

Skrzydło główne parter - nadstawa kominka w pokoju pn-wsch traktu ogrodowego

Skrzydło główne piętro - fragment dekoracji nadstawy kominka w pokoju pn-wsch traktu ogrodowego

Skrzydło główne piętro - pokój na osi traktu ogrodowego

Skrzydło główne piętro - pokój płd-wsch traktu frontowego

Skrzydło główne piętro - pokój płd-wsch traktu frontowego

Skrzydło główne piętro - pokój płd-zach traktu frontowego

Skrzydło boczne - galeria

Skrzydło boczne - galeria

Ostatnia aktualizacja 30.03.2007
Wszelkie prawa zastrzeżone.
© 2003-2007 www.powiatslupsk.info - www.lupawa.4.pl - www.lupow.4.pl
outsider.tu@wp.pl